Bóng đá Pháp: Đội quân đa sắc tộc hay Binh đoàn Lính đánh thuê (P2)

Dựa trên mục đích của bài viết này, chúng ta bắt buộc nhấn mạnh rằng: “Nền bóng đá ở Pháp không thể tách rời khỏi Nền cộng hòa. Bóng đá và chính trị đều chịu chung ảnh hưởng bởi cùng một cuộc khủng hoảng.

Tên gốc: Black, Blanc and Beur : French Football’s ‘Foreign Legion’ – Tác giả: Christos Kassimeris

Phần 2: Sự chia rẽ về văn hóa trong xã hội Pháp

Quốc kỳ Pháp vốn được coi như một biểu tượng của đa văn hóa, đa sắc tộc và bình đẳng – nhưng câu chuyện để 3 phạm trù trên hòa quyện làm một tại Pháp thì vẫn rất dài. Những cuộc bạo động trong lịch sử Pháp thường liên quan tới vấn đề phân biệt chủng tộc được bắt nguồn từ những chính trị gia chủ nghĩa dân tộc có hiềm khích sâu sắc với các dân tộc khác, cùng với đó là một lượng không hề nhỏ những cử tri ủng hộ các đảng phái cực đoan. Tất cả đã góp một phần không nhỏ của vấn đề xói mòn lối sống trong xã hội Pháp và cả bóng đá. Dựa trên việc nghiên hành vi của các cổ động viên bóng đá có thể chỉ ra những chuẩn mực của xã hội, bài viết này sẽ nghiên cứu tác động của chính trị dựa trên vấn đề chủng tộc đối với một đội tuyển đa sắc tộc như hiện nay của Pháp.

Lịch sử Pháp chỉ ra rằng đây là một quốc gia có sự đa dạng về văn hóa trong xã hội. Tuy nhiên, trong khi Nền cộng hòa đang đưa ra hàng loạt các chính sách nhập tịch đối với những người chưa phải công dân Pháp, không ít người dân Pháp cho rằng bản thân con cái họ đang bị phân biệt đối xứ ngay trên đất nước của mình. Lập luận này mẫu thuẫn với thực tế chính phủ Pháp đã đưa ra hàng loạt các điều luật liên quan đến việc phân biệt đối xử dưới mọi hình thức như Hiến pháp Cộng hòa thứ 5 (tháng 10/1958), Tuyên bố về Quyền con người và Công dân (tháng 8/1789), Lời mở đầu Hiến pháp (tháng 10/1946). Ngoài ra, Luật Hình sự Pháp, Điều luật 16/11/2001, Điều luật Lellouche (tháng 2/2003) đều đã điều chỉnh để bảo vệ quyền bình đẳng chính đáng của mọi công dân Pháp và bài trừ các tư tưởng phân biệt chủng tộc.

Mặc dù vậy, những chi tiết trên vẫn không thể phủ nhận thực tế Pháp vẫn chưa hề ký (và phê chuẩn) Nghị định thư số 12 của Công ước Châu Âu về quyền con người hay Công ước Liên hợp quốc về bảo về quyền lợi của tất cả người lao động nhập cư và gia đình họ cho dù đây đều là những văn bản pháp luật chính quy. Luật lệ của Pháp không phân định rõ nền tảng về vấn đề sắc tộc, tôn giáo… để xác định một nhóm cộng đồng đặc trưng để phân định đâu là hành vi phân biệt đối xử. Cụ thể, Điều 1, Tuyên bố về Quyền con người và Công dân có ghi “Con người luôn bình đẳng ngay từ khi sinh ra về mọi quyền lợi. Sự phân biệt xã hội không có cơ sở nào khác ngoài lợi ích chung” và Lời mở đầu của Hiến pháp nhấn mạnh rằng :”người dân Pháp tái khẳng định rằng mỗi cá nhân, không phân biệt sắc tộc, tôn giáo, tín ngưỡng đều có những quyền thiêng liêng và bất khả xâm phạm. Tương tự như vậy, Điều 1, Hiến pháp 1958 đã ghi rõ “Chính phủ Pháp đảm bảo sự bình đẳng trước pháp luật của mọi công dân không dựa trên sắc tộc, tôn giáo và tín ngưỡng”. Mặc dù vậy, điều quan trọng là một số điều luật do chính phủ cánh hữu đề ra vào năm 1995 đã gây khó khăn cho việc nhập tịch Pháp đối với người nhập cư. Từ đó, việc hòa nhập thành công với xã hội của người nhập cư trở nên phức tạp hơn dẫn tới tình trạng thất nghiệp gia tăng ở mức báo động vào thời điểm đó.

 

Chủ nghĩa bài ngoại màu da không thể ngăn những cầu thủ da màu chơi bóng tại Pháp

 

Hơn nữa, vấn đề hòa nhập ở xã hội Pháp của người nhập cư cũng có thể coi là một sự thành công nhất định với 9,6% cơ cấu dân số là những người nhập cư vào cuối thế kỷ 20, 1/3 trong số đó đã nhập quốc tịch Pháp. Dân nhập cư ở Pháp có nguồn gốc từ các quốc gia Châu Âu khác như Italy, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Thổ Nhĩ Kỳ, Romania, Nga, cùng với đó là luồng dân nhập cư từ Châu Á và khu vực Bắc Phi. Dân số Pháp cũng bao gồm một bộ phận dân tộc thiểu số tại một số vùng tương tự như Basque, Catalan của Tây Ban Nha và những người này có một tâm lý cực đoan đối với người nhập cư khi cho rằng chính những người nhập cư đã hạn chế cơ hội phát triển của họ. Đặc biệt là những người đến từ các quốc gia thuộc “thế giới thứ ba” – ở đây ám chỉ những người nhập cư da màu từ Lục địa đen. Thực tế, sự gia tăng số lượng dân nhập cư từ thập niên 70 đã nhen nhóm sự chia rẽ và tan vỡ của cấu trúc xã hội Pháp, điều này gây ra những hậu quả không lường trước được trong vấn đề bình đẳng về quyền công dân.

Theo những báo cáo chính thống, kỳ thị tôn giáo xảy ra rất nhiều với dân Bắc Phi, dân Do Thái và dân Hồi giáo. Rất nhiều vấn đền tôn giáo liên quan đến chế độ ăn uống, hình thức cầu nguyện và vị trí của người phụ nữ trong xã hội đã khiến cho việc hòa nhập của những người này trở nên khó khăn hơn nhiều. Đáng tiếc là chính phủ Pháp không hề hỗ trợ vấn đề này và phó mặc nó cho những người nhập cư phải tự thân vận động tìm kiếm sự đồng cảm của những bộ phận khác trong xã hội Pháp, ví dụ như điều luật N82004-228 (thông qua vào tháng 3/2004) đã ghi rõ “không có phép học sinh mặc trang phục liên quan đến các tôn giáo cụ thể trông môi trường học tập”. Cho dù nền Cộng hòa Pháp được xây dựng trên tôn chỉ bình đẳng nhưng những mâu thuẫn về sắc tộc và tôn giáo đã thực sự gay gắt sau sự kiện 11/9/2001.

Sự ủng hộ đối với Đảng Mặt trận Quốc gia (Front National – đảng cánh hữu) đã tăng gần như ngay lập tức, cùng với đường lối bài ngoại và những cuộc tranh luận gay gắt về vấn đề tôn giáo và những biểu tượng cụ thể. Chủ nghĩa bài Do Thái được thể hiện rõ nhất bởi những phần tử cực đoan cánh hữu, được biết tới cái tên “những người theo chủ nghĩa Charles de Gaulle”, và một bộ phận dân số theo Công giáo (dựa trên báo cáo của Ủy ban Châu Âu về chống phân biệt chủng tộc và phân biệt đối xử năm 2002). Đáng lo ngại hơn, Ủy ban Cố vấn Quốc gia về Nhân quyền (Commission Nationale Consultative des Droits de l’Homme) ghi nhận trong năm 2002 có tới 62% các vụ phân biệt chủng tộc là có liên quan tới người Do Thái.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý nhất là những vụ phân biệt chủng tộc liên quan tới những phần tử cực đoan cánh hữu từ giữa thập niên 90 đang ở mức báo động 68% (năm 1994) đã giảm một cách đáng kinh ngạc còn 14% và 9% trong năm 2001 và 2002. Mặc dù vậy, Ủy ban Cố vấn Quốc gia về Nhân quyền cũng đã đưa ra báo cáo của năm 2003 khi những vụ phân biệt chủng tộc liên quan đến người Do Thái đã tăng lên tới 72% trong khi tỷ lệ những vụ việc này liên quan tới các phần tử cách hữu không hề thay đổi. Cần lưu ý rằng, việc phân biệt chủng tộc với dân Do Thái trong giai đoạn này liên quan nhiều tới các thanh niên nhập cư từ khu vực Bắc Phi cho dù không có số liệu thống kê chính thức nào để nói rõ về chi tiết này.

Dựa trên mục đích của bài viết này, chúng ta bắt buộc nhấn mạnh rằng: “Nền bóng đá ở Pháp không thể tách rời khỏi Nền cộng hòa. Bóng đá và chính trị đều chịu chung ảnh hưởng bởi cùng một cuộc khủng hoảng”. Bên cạnh đó, vì văn hóa Pháp gắn liền với “ý tưởng về một xã hội và quốc gia thống nhất”, điều quan trọng là đòi hỏi vai trò của quan niệm cho rằng “đội tuyển bóng đá quốc gia hay giải Tour de France là biểu tượng của lòng dũng cảm vì chúng nhắc nhở chúng ta về sự thống nhất này”. Khi đặt câu hỏi về khả năng thống nhất của các môn thể thao, cụ thể là bóng đá, Pierre Lanfranchi – người đã tiến hành cuộc cải tổ bóng đá Pháp bằng cách mở một trang web có tên Flutlicht, một tổ chức cam kết loại bỏ việc phân biệt đối xử trong bóng đá – đã lập luận trong cuốn sách “Football Alone is not Enough” (2006) của mình như sau:

Khi đội tuyển đa sắc tộc của Pháp vô địch World Cup 1998, những lời tán dương đã được dành cho mô hình nhập tịch của Pháp. Tuy nhiên, chiến thắng đó không thể chuyển giao mô hình này ra quy mô toàn cầu đối với những người nhập cư sống ở ngoại ô các đô thị lớn ở Pháp và hệ quả tất yếu là cuộc bạo động vũ trang năm 2005 đã nổ ra.

Sau khi xem xét các vấn đề trên, lập luận của Lanfranchi sẽ là trọng tâm khai thác của bài viết này. Vì nó đưa ra một lộ trình chính trị hóa bóng đá tại Pháp cho dù bản thân các quan chức bóng đá quốc gia này sẽ vứt bỏ chút ít thời gian để phản biện để đưa ra kết luận hoàn toàn đối nghịch: bóng đá và chính trị không thể nào liên quan tới nhau.

Trả lời

*